Davranışsal İktisat, Sınırlı Rasyonellik ve İslam İktisadı İlişkisi

摘要

Davranissal iktisat, son yillarda iktisat ve finans alaninda etkisi arttiran bir alan olmaktadir. Klasik iktisadi bakis acisi, 1929 ekonomik buhraninda; neo-klasik iktisadi bakis acisi ise 1973 ve 2008 ekonomik krizlerde dogrulugu sinanmistir. Klasik ve neo-klasik doktrinin sundugu “rasyonel birey” kavrami da bir o kadar sinanan kavram olmustur. Sisteme olan guven bir tarafa sistemin carklarini olusturan uretici ve tuketici kesiminin davranissal analizleri adeta bir robot ya da duygusuz bir birey gibi anlasilmistir. Bu yuzden neo-klasik ekolu olusturulan iktisadi doktrinler matematiksel olup, sosyal birey davranislarini askiya alan bir tavirdadir. Oysa ki gerek postmodernist bakis acisi gerekse iktisat ve sosyoloji iliskisi baglaminda bireyin davranislari ve iktisat biliminin yeri tartisma konusu haline gelmistir. Son tahlilde iktisat bir sosyal bilim midir? Sorusu tartisilmistir. Tum bu tartismalar isiginda bu kaygilara belki de cozum olabilecek bir bakis acisi olarak davranissal iktisat gelistirilmistir. Davranissal iktisat, iktisadi analizlerde bireylerin duygusal analizlerine de yer vererek onlarin matematiksel formullerle sinirlanamayacaklarini savunmaktadir. Bu bakimdan rasyonel insan yerine “sinirli rasyonel insan” kavramini onermistir. Tum bunlarin Islam iktisadi ile olan iliskisine deginecek olursak; Islam iktisadinin da rasyonel insan bakis acisina karsi durusu iktisadi analizlerde birey ve firma iliskilerde dini-ahlaki ve insani yonu oncelemesi baglaminda sinirli rasyonalite kavrami ile iliskili oldugu iddia edilebilir.